Özel Öğretim Kurumlarında Çalışan Öğretmenlerin Kıdem Tazminatı Hakkı

Bir işçi kıdem tazminatına hak kazanmak için en az bir yıl aynı işveren emri altında çalışmış olmalı ve haklı nedenle iş akdini feshetmeli veya haksız nedenle işten çıkarılmalıdır. Peki bir yıllık belirli süreli iş sözleşmesi ile özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin kıdem tazminatı hakkı var mıdır? 

BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ NEDİR?

Belirli süreli iş sözleşmesi, iş akdinin ne zaman biteceği baştan belli olan sözleşmelerdir. Bu sürenin sonunda iş akdi kendiliğinden son bulur. Hukukumuzda belirsiz süreli sözleşmeler asılken belirli süreli iş sözleşmeleri istisnadır. Bu sebeple belirli iş sözleşmesi geçerli bir neden olmadıkça üst üste iki kez yapılamaz. İki kez üst üste belirsiz iş sözleşmesi yapılırsa iş sözleşmesi kendiliğinden belirsiz süreli iş sözleşmesine dönmektedir. Bu hususun istisnasını özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 9. Maddesi gereğince öğretmenler ile özel durumlar hariç en az bir yıl olmak şartıyla belirli süreli iş sözleşmesi yapılması zorunludur. Bu sebeple özel öğrenim kurumlarında çalışan öğretmenler ile yapılan sözleşmeler, kendiliğinden belirsiz süreli iş sözleşmesine dönen belirli süreli iş sözleşmelerin istisnasını oluşturmaktadır. Peki bu durum öğretmenlerin kıdem tazminatı haklarına nasıl etki etmektedir?

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARINDA ÇALIŞAN ÖĞRETMENLERİN KIDEM TAZMİNATI

Kıdem tazminatı, iş kanunu göre işçi olarak kabul edilen işçinin bir senelik çalışma süresini tamamladığında haksız nedenle işten çıkarıldığında veya işçinin haklı nedenle iş akdini feshettiğinde, her sene için son bir aylık maaşları kadar hak kazandığı ücrettir.

Özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler iş kanununa göre işçi olarak kabul edilmektedir. 5580 sayılı kanuna göre en az bir yıl süreli yapılmak zorunda olan sözleşme sonunda kıdem tazminatının diğer şartı olan en az bir yıl çalışma şartı da sağlanmış olmaktadır. Sözleşme bir yılın sonunda haklı bir neden olmadan işveren tarafından yenilenmezse veya işçi niteliğinde olan öğretmen haklı nedenle iş akdini feshederse özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler kıdem tazminatına hak kazanacaklardır.

İşçinin haklı nedenle iş akdini feshetme sebepleri; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet hallerine ve benzerleri, zorlayıcı sebepler olarak sayılmaktadır.

İşverenin haklı nedenle iş akdini feshetme sebepleri ise; ; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet hallerine ve benzerleri, zorlayıcı sebepler, İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlık olarak sayılmaktadır.

Özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenler her ne kadar kıdem tazminatına hak kazansa da ihbar tazminatına hak kazanamayacaklardır. Çünkü ihbar tazminatı sadece belirsiz süreli iş sözleşmesi için çalışan işçiler için geçerlidir.

7. HUKUK DAİRESİ 2014/15673 E.  ,  2015/4125 K.

“Özel okul olan davalı işyerinde davacının öğretmen olarak her yıl yenilenen belirli süreli iş sözleşmeleri ile çalıştığı, mahkemece iş akdi devam ederken davacı tarafça iş sözleşmesinin süre bitiminde yenilenmemesi talebinde bulunulduğu ve bu nedenle iş akdinin işverence yenilenmediği, davacının iş akdinin feshinden kısa bir süre sonra başka işyerinde çalışmaya başladığı, bu durumda davacının kıdem tazminatına hak kazanamayacağı kabul edilmiş ise de davalı tarafça dosyaya sunulan giriş-çıkış talimatı başlıklı belgede davalı işverenin imza ve kaşesi bulunduğu ve davacıya kıdem tazminatının verileceğinin belirtildiği, bu durumda davalının bu belge ile bağlı olduğu, mahkemece davalı tarafça sunulan bu belgenin dikkate alınarak kıdem tazminatı talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARINDA ÇALIŞAN ÖĞRETMENLERİN BAKİYE ÜCRET ALACAĞI HAKKI

Bakiye ücret alacağı, Türk Borçlar Kanunu 438. Maddesinde düzenlenmiş olan, belirli süreli iş sözleşmesinde, haklı bir neden olmaksızın belirlenen süreden önce iş akdi feshedilen işçinin talep edebileceği bir ücrettir. Bu durumun söz konusu olması halinde, işçi işverenden geriye kalan sürenin ücretini talep edebilmektedir.

Bakiye ücret alacağına hak kazanmak için, iş akdinin belirli süreli olması, iş akdinin işveren tarafından haksız nedenle feshedilmesi ve iş akdinin belirlenen süre dolmadan önce feshedilmesi gerekmektedir. Bu şartlar oluştuğunda işçi bakiye ücret alacağına hak kazanacaktır.

Fakat bakiye ücret alacağı hesaplanırken, belirlenen tazminattan; işçinin başka işler yaparken kazandığı ücret ve menfaatler, işten çıkarıldığı iş için yaptığı zorunlu yol masrafı gibi masraflar ve edinmekten kasten kaçındığı menfaatler bakiye ücret alacağından düşürülecektir.

Özetlemek gerekirse, özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmen, şartlar gerçekleşmişse kıdem tazminatı ve bakiye ücret alacağına hak kazanacakken ihbar tazminatına hak kazanamayacaktır. 

ARABULUCULUK BAŞVURUSU YAPMAK ZORUNLU MU?

İşçi alacaklarında dava açmadan önce dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılması gerekmektedir. Özel kurumlarda çalışan öğretmenler de işçi konumunda olduğu için alacak dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılması gerekmektedir.

GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME NERESİ?

İşçi alacakları davasında yetkili ve görevli mahkeme, dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesidir.

Siz de açtığınız veya açacağınız dava ve arabuluculuk süreci ile ilgili hukuki destek almak için 0532 652 54 54 numaralı telefondan ofisimize ulaşabilirsiniz.